Dikkers & Co: vakmanschap in Hengelo
Hengelo staat al meer dan een eeuw bekend als maak- en metaalstad van Twente. Naast Machinefabriek Stork speelde ook Dikkers & Co een belangrijke rol in de ontwikkeling van de regionale industrie. Het bedrijf combineerde vakmanschap, innovatie en een scherp oog voor detail.
Terug naar overzichtDe start bij Stork
In 1872 begint Gerhard Dikkers (1853–1917) zijn loopbaan bij Machinefabriek Stork. Hij krijgt er de leiding over het kopergietwerk, gespecialiseerd in kranen en afsluiters voor stoommachines en ketels. Deze onderdelen, officieel ‘appendages’ genoemd, waren essentieel voor de werking van Stork-machines. Gerhard Dikkers stond bekend om zijn grote liefde voor koper: “Koppergetjaan”, wordt hij genoemd. En dat is niet voor niets.
Koper was zijn lust en leven, én het hoofdbestanddeel voor de kranen en afsluiters van zijn werk bij het bedrijf. Door zijn vakmanschap en oog voor kwaliteit maakt Dikkers al snel indruk binnen de fabriek. Ook privé raakt hij nauw verbonden met de familie Stork: hij trouwt met Alida Philippina Stork, dochter van oprichter Charles Theodoor Stork.
Oprichting van G. Dikkers & Co
De vraag naar koperen afsluiters groeit snel. In 1879 besluit Dikkers daarom zijn eigen bedrijf te starten: G. Dikkers & Co. Aanvankelijk maakt het bedrijf gebruik van de bovengalerij van de Stork-draaierij. Al snel verhuist het met de smeltovens naar een nieuw pand aan de Haaksbergerstraat (nu Industriestraat). Het bedrijf produceert appendages niet alleen voor Stork, maar voor de industrie in heel Nederland en daarbuiten. Er worden zelfs magazijnen geopend in Amsterdam en Rotterdam, en het aantal werknemers in Hengelo groeit al snel naar circa 300.
Twee jaar later verhuist het bedrijf opnieuw, naar het terrein dat bekend wordt als het Dikkersterrein, waar de fabriek verder kan uitbreiden.
Industrie en kunst hand in hand
Naast industriële productie ontwikkelt Dikkers oog voor schoonheid in metaalbewerking. Tussen 1902 en 1910 is er een atelier voor gedreven koperwerken verbonden aan het bedrijf. In 1904 komt ontwerpster Johanna van Eybergen er werken met een select groepje koperslagers en -drijvers. Haar Art Nouveau-sierwerk – vaasjes, sierschalen en decoraties met bloemen, dieren en gevleugelde insecten – krijgt landelijke erkenning en wordt tentoongesteld op exposities.
Het atelier wordt echter in 1909 gesloten, omdat de kosten voor de kunstproductie te hoog blijken. Toch laat deze periode zien hoe Dikkers vakmanschap combineerde met creatieve innovatie. Een gedeelte van de collectie, bekend als Dikkers-kunst, is tegenwoordig te bewonderen in Museum Hengelo en het Drents Museum.
Uitbreiding
Het bedrijf groeit door en breidt zijn assortiment uit. Naast afsluiters en kranen produceert Dikkers onder de merknaam Triton ook signaalhoorns voor schepen en treinen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt het hoofdkantoor in 1943 verwoest door een bombardement, maar de fabriek herstelt snel. Op het hoogtepunt van het bedrijf werken ruim 1.700 personeelsleden in vestigingen in Hengelo, Zutphen, Vilvoorde (België) en Toronto (Canada).
Neergang en sluiting
Vanaf de jaren zeventig krijgt Dikkers te maken met stijgende productiekosten en internationale concurrentie. Ondanks het honderdjarig jubileum in 1979 kan het bedrijf de financiële druk niet meer aan. Op 6 mei 1981 wordt G. Dikkers & Co failliet verklaard, waarmee een tijdperk van meer dan honderd jaar industriële bedrijvigheid in Hengelo eindigt (bron: Regionaal Archief Hengelo).
Erfenis van Dikkers
Hoewel het bedrijf niet meer bestaat, leeft de naam Dikkers voort in Hengelo. Het voormalige Dikkersterrein herinnert aan de industriële geschiedenis van de stad. Hier wordt nu gewerkt aan een nieuwe toekomst waar wonen mogelijk wordt gemaakt. Daar lees je meer over op de website Dikkers Hengelo.
Dikkers & Co laat zien dat een bedrijf meer kan zijn dan een fabriek: het kan een stad helpen vormgeven, industriële innovatie stimuleren en tegelijkertijd een stempel drukken op cultuur en kunst.
